Skutki uboczne kolagenu: komu może zaszkodzić i na co uważać

Krótka odpowiedź: czysty hydrolizowany kolagen ma u zdrowych dorosłych dobry profil bezpieczeństwa. Przegląd systematyczny 11 badań kontrolowanych placebo z udziałem 805 osób nie wykazał żadnych zgłoszonych działań niepożądanych (Choi i wsp., 2019). Ostrożność jest wskazana przy alergii na ryby, skłonności do kamieni nerkowych, w ciąży oraz przy preparatach złożonych, w których ryzyko niosą raczej dodatki niż sam kolagen.

Najlepszy obraz bezpieczeństwa dają badania, w których część osób dostaje placebo. Choi i wsp. (2019) przeanalizowali 11 takich badań z udziałem 805 osób. Uczestnicy przyjmowali 2,5 do 10 g hydrolizatu kolagenu dziennie przez 8 do 24 tygodni lub 3 g tripeptydów kolagenowych. Autorzy podsumowują, że suplementacja kolagenem jest ogólnie bezpieczna, a w badaniach nie zgłoszono działań niepożądanych.

Dwa uczciwe zastrzeżenia: badania trwały najwyżej pół roku i brali w nich udział głównie zdrowi dorośli. O długotrwałym stosowaniu i o osobach z chorobami przewlekłymi wiemy mniej. Dlatego poniżej omawiamy sytuacje, w których warto zachować czujność.

Dolegliwości trawienne są zwykle łagodne i mijają, gdy organizm się przyzwyczai. Jeśli nie ustępują nawet po zmniejszeniu porcji, odstaw kolagen i skonsultuj się z lekarzem.

Kolagen morski produkuje się z ryb, a kolagen rybi jest potwierdzonym alergenem. Japońskie badanie (Hamada i wsp., 2001) wykazało, że na kolagen z tuńczyka reagowały przeciwciała u pięciu z ośmiu pacjentów z alergią na ryby. Reakcja była wspólna dla różnych gatunków ryb, ale nie krzyżowała się z kolagenem ssaków.

W praktyce: przy alergii na ryby nie stosuj kolagenu morskiego, a o innym źródle kolagenu porozmawiaj z alergologiem. Alergia na skorupiaki (krewetki, kraby) to inna alergia. Uwaga jednak na preparaty na stawy z glukozaminą, którą często produkuje się z pancerzy skorupiaków.

Kolagen zawiera aminokwas hydroksyprolinę, z której organizm część przekształca w szczawian (oksalan), główny składnik najczęstszego typu kamieni nerkowych. Badanie Knight i wsp. (2006) wykazało, że po 30 g żelatyny dziennie ilość szczawianu w moczu wzrosła o 43 %. Przy jednorazowych dawkach 5 i 10 g zmiana była widoczna, przy 1 i 2 g nie.

Jedna saszetka collalloc zawiera 3,3 g kolagenu, czyli tyle, ile mieści się między dawkami, przy których badanie zmiany jeszcze nie widziało, a przy których już tak. Badanie nie twierdzi, że kolagen powoduje kamienie. Jeśli jednak masz skłonność do kamieni szczawianowych, omów stosowanie z urologiem i pij dużo płynów. Przy przewlekłej chorobie nerek, gdy lekarz kontroluje spożycie białka, wlicz do niego kolagen, bo to białko.

Badania kliniczne kolagenu nie obejmowały kobiet w ciąży i karmiących, więc brakuje dla nich danych o bezpieczeństwie. Nie oznacza to, że kolagen szkodzi, tylko że nikt tego rzetelnie nie zbadał. Zanim zaczniesz, skonsultuj się z lekarzem. Kieruj się też ostrzeżeniem na etykiecie: przy preparatach złożonych z witaminami, ziołami lub grzybami producenci często nie zalecają stosowania w ciąży. Suplementów dla dorosłych nie podawaj dzieciom bez konsultacji z lekarzem.

W przypadku samego kolagenu interakcje z lekami nie są dobrze opisane. Więcej uwagi wymagają substancje, które producenci dodają do kolagenu:

• Glukozamina i chondroityna (częste w preparatach na stawy): u osób przyjmujących warfarynę opisano przypadki podwyższonego INR, czyli wolniejszego krzepnięcia krwi (Knudsen i Sokol, 2008).
• Witamina K wpływa na działanie warfaryny. Jeśli ją przyjmujesz, pokaż lekarzowi skład każdego suplementu.
• Biotyna (częsta w preparatach na włosy, skórę i paznokcie) może zafałszować niektóre badania laboratoryjne, np. troponinę oznaczaną przy podejrzeniu zawału (FDA). Przed pobraniem krwi powiedz, że ją przyjmujesz.
• Poliole (sorbitol, ksylitol, maltitol) w większej ilości działają przeczyszczająco. Jeśli produkt zawiera ich ponad 10 %, zgodnie z rozporządzeniem UE 1169/2011 musi o tym ostrzegać na opakowaniu.

Szukasz skutków ubocznych konkretnego preparatu? Sprawdź skład. Przy kolagenie bez dodatków lista ryzyk jest krótka, przy preparatach złożonych dochodzą do niej ryzyka każdej kolejnej substancji.

Ten artykuł dotyczy kolagenu przyjmowanego doustnie jako suplement diety. Zastrzyki to inna kategoria: wypełniacze wstrzykiwane w skórę niosą ryzyko siniaków, obrzęku i infekcji (Pu i wsp., 2023), a ryzyko zastrzyków z kolagenu do stawu zależy od preparatu. Jedne i drugie wykonuje lekarz i to z nim warto omówić skutki uboczne.

1. Czytaj skład. Im krótsza lista, tym mniej możliwych dolegliwości.
2. Zaczynaj stopniowo. Przy wrażliwym trawieniu przez pierwszy tydzień połowa porcji.
3. Wymagaj badań. Przy kolagenie morskim pytaj o metale ciężkie i mikrobiologię. Rzetelny producent publikuje wyniki.
4. Skonsultuj się z lekarzem, jeśli masz alergię na ryby, skłonność do kamieni nerkowych, jesteś w ciąży, karmisz piersią lub regularnie przyjmujesz leki.

collalloc kolagen zawiera wyłącznie hydrolizowany kolagen morski, bez słodzików, barwników i aromatów. Mikrobiologię bada się w każdej partii produkcyjnej, a metale ciężkie co miesiąc w zewnętrznym laboratorium. Wyniki wraz z limitami znajdziesz przy produkcie i na stronie Laboratorium. Ponieważ kolagen pochodzi z ryb, nie nadaje się dla osób z alergią na ryby.

Jak przyjmować kolagen, aby dobrze się wchłaniał i nie powodował dolegliwości, opisujemy w artykule Jak prawidłowo przyjmować kolagen.